Brede open school

4 kinderen - speelplaats - staan - lager onderwijs - diversiteit - horizontaal - JD.jpg
  • Een leven lang leren binnen de context van brede open scholen is voor het GO! een prioriteit.

  • Het GO! en zijn scholengroepen willen tegen 2020, minstens op basisniveau, tot brede open scholen uitgroeien.

  • Het draaiboek brede open school reikt hiervoor de nodige handvatten aan.

GO! standpunt Meer info Tijdslijn Praktijkvoorbeelden

De brede open school die het GO! voor ogen heeft, is een glazen huis te midden van een uitgebreid maatschappelijk, sociaal en cultureel netwerk. Ze speelt in op de lokale behoeften, noden of kansen.

In ‘De school van mijn dromen’ werpt het GO! een blik op de school van de toekomst. Het beschrijft hoe we die droom stap voor stap waar kunnen maken. De droomschool van 2020 heeft interesse voor de brede ontwikkeling van de leerling. De leerkracht van die school is niet langer de enige bron van kennis, omdat de GO! school haar vensters opent, de wereld binnenhaalt en haar doelen door een intensieve samenwerking bereikt. Met een brede open school creëren we via allerlei activiteiten kansrijke situaties. De opvoedkundige keuzes uit het pedagogisch project van het GO! (PPGO!) bepalen of die activiteiten de ontwikkelingskansen van kinderen en jongeren vergroten.

1 kind - klas - zitten - lager onderwijs - leergierig - horizontaal - leren (2).jpg
quote

Het GO! en zijn scholengroepen streven ernaar dat al hun scholen tegen 2020, minstens op basisniveau, brede scholen zijn die de open geest van het GO! in de lokale omgeving uitdragen.

We maken onze droom waar

Het GO! en zijn scholengroepen streven ernaar dat al hun scholen tegen 2020, minstens op basisniveau, brede scholen zijn die de open geest van het GO! in de lokale omgeving uitdragen. De GO! scholen werken multidisciplinair samen met externe partners en creëren voor hun leerlingen en cursisten een krachtige leeromgeving en zijn een toegevoegde waarde voor hun omgeving.

Gedeelde winst

Voor de partners leidt de gezamenlijke inzet en deskundigheid tot een verhoogde kwaliteit van de werking.

Voor de GO! leerlingen

Kinderen en jongeren ontwikkelen zich in interactie met hun omgeving, zowel in de vrije tijd als daarbuiten. De brede open school creëert een brede leeromgeving voor álle kinderen en jongeren, niét voor één bepaalde doelgroep.

Voor de GO! school

Met een brede open school wordt leren levensechter en plezieriger voor leerlingen en leerkrachten. Scholen die zich als brede open school profileren, hebben een positieve reputatie en ontwikkelen een groter beleidsvoerend vermogen.

Voor ouders en buurt

Ouders krijgen meer kansen om actief en efficiënt te participeren. Hun rol doet ertoe, daarvoor zijn ze vragende partij.

De band tussen school en buurt wordt sterker. Buurtbewoners en lokale organisaties vinden elkaar sneller en kunnen een maatschappelijk toegevoegde waarde realiseren.

Quickscan en draaiboek

Om scholen bij de organisatie en uitwerking van het concept brede school te ondersteunen, ontwikkelde het GO! een quickscan en een draaiboek.

De ‘Quickscan brede open school’ is een gebruiksvriendelijk (digitaal) instrument waarmee scholen een omgevingsanalyse kunnen maken en het potentieel van de constructie van een brede open school kunnen inschatten. Aan de hand van een draaiboek kunnen ze met een ontwikkelingstraject starten. Het geeft beginnende scholen een visie op de mogelijkheden van de brede open school en reikt handvatten aan voor een systematische aanpak. Aspecten als inhouden, organisatie, personeel, beheer en financiering komen aan bod.

Het draaiboek belicht ook de kansen van een strategisch bouwbeleid: de school van de toekomst kan haar werking combineren met woongelegenheid, sportinfrastructuur of zorgvoorziening. De bestaande infrastructuur wordt geanalyseerd en stapsgewijs aan het nieuwe concept aangepast.

Om scholen in hun proces te begeleiden, organiseert het GO! pilootprojecten en werkt het aan de inventarisering en ontsluiting van maatschappelijke thema’s; modellen voor samenwerkingsovereenkomsten; communicatieplatformen; instrumenten en procedures voor een verhoogde samenwerking met het bedrijfsleven; internationale projecten; bekendmaking en promotie van pilootprojecten; de integratie van de visie ‘Veilige leeromgeving’ in het concept brede open school; een vernieuwd scholenbouwbeleid.

Voor de concrete aanpak en procesbegeleiding kan elke school terecht bij de pedagogische begeleidingsdienst en de afdeling Beleid en Strategie van het GO!.

Even terugblikken

De maatschappij plaatst scholen en leerkrachten voor heel wat uitdagingen: sociale ongelijkheid wegwerken, werk maken van gezondheids-, milieu- en cultuureducatie, leerlingen leren omgaan met agressie en discriminatie … Al die uitdagingen overstijgen vaak de opdracht en draagkracht van de school.

Het concept van de brede open school kan hierop een antwoord bieden. Het speelt in op de ontwikkelingen en veranderingen in de maatschappij en pleit voor de vorming van een krachtige leeromgeving, afgestemd op de lokale context, behoeften of knelpunten. Scholen, lokale overheden, verenigingen en andere partners slaan de handen in elkaar om van de school een toegankelijke en multifunctionele ruimte te maken.

De brede open school is een samenwerkingsverband tussen partners van verschillende sectoren, waaronder één of meer scholen, die werk maken van een brede leer- en leefomgeving op school en in de vrije tijd. Een brede school streeft maximale ontwikkelingskansen na voor álle kinderen en jongeren.

Zowel nationaal als internationaal staat het concept ‘brede school’, ‘extended school’ of ‘community school’ in de belangstelling. Via proefprojecten (2006-2009) en proeftuinen (2009-2013) bouwden verschillende brede scholen in Vlaanderen en Brussel hun werking uit.  Het Steunpunt Diversiteit en Leren ondersteunt de ontwikkeling van Brede School in Vlaanderen en Brussel.

Levensecht, levensbreed en contextueel leren

Kinderen en jongeren ontwikkelen zich in interactie met hun omgeving. Zowel op school als in hun vrije tijd leren ze op allerlei manieren: formeel en informeel, bewust en onbewust, gestuurd en spontaan. Een brede school wil de leer- en leefomgeving van jongeren positief beïnvloeden. De school en haar partners zoeken samen naar activiteiten waarbij kinderen en jongeren op uiteenlopende manieren de opgedane competenties kunnen verruimen en verdiepen. Leerlingen worden zo gestimuleerd om levensecht, levensbreed en contextueel te leren.

Om kinderen en jongeren volop ontwikkelingskansen te geven, moeten alle betrokkenen het eens zijn over het pedagogisch concept. Medewerkers moeten voortdurend over hun pedagogisch handelen reflecteren en communiceren. De term ‘breed’ geeft aan dat de school haar missie tot een integrale dienstverlening, kwaliteit en effectiviteit verruimt, zonder dat ze haar kernopdracht - de brede ontwikkeling van jongeren en kinderen - uit het oog verliest.

De brede open school werkt aan een maatschappij waarin mensen met elkaar in een open geest samenleven en gemeenschappelijke doelen en waarden nastreven. Op die manier krijgen leerlingen de kans om met elkaar op te groeien. Zo kunnen ze inzien dat hun eigen handelen zich in een maatschappelijke context afspeelt.

 

Kinderen en jongeren ontwikkelen zich in interactie met hun omgeving. Zowel op school als in hun vrije tijd leren ze op allerlei manieren: formeel en informeel, bewust en onbewust, gestuurd en spontaan.

quote
2 kleuters - klas - lezen - lachen - basisonderwijs - kleuteronderwijs - horizontaal - JD - sociaal - leerplezier.jpg (1)

Structurele samenwerking

In een brede school werken partners en de school of scholen vanuit een gelijkgerichte visie aan gemeenschappelijke doelen. Gelijkwaardigheid en een gedeeld belang sturen het denken en handelen. Op die manier haalt elke partner winst uit de samenwerking. Centraal staan het leren van het kind en de jongere en de maximale ontplooiing van hun kansen en mogelijkheden. Losse projecten zijn een goede startbasis, maar moeten naar een structurele samenwerking en samenhangende activiteiten leiden.

Er is geen algemeen geldende invulling voor dit netwerk van voorzieningen, maar één of meer scholen maken er altijd deel van uit. Verder bestaat het samenwerkingsverband, naargelang van de lokale context, bijvoorbeeld uit:

  • deeltijds kunstonderwijs, volwasseneneducatie, centra voor basiseducatie, Huizen voor het Nederlands, Huizen van het Kind …
  • steden en gemeenten, kinderopvang, jeugdwerk, buurtsport, (school)opbouwwerk, bibliotheek, rust- en verzorgingstehuis, buurtwerk, politie, sport- en cultuurverenigingen, bedrijfsleven …

Kwaliteitszorg in een brede open school

Om een kwaliteitsvolle brede open school te worden, moet een school aan volgende criteria voldoen:

  • Ze streeft naar diversiteit, zowel in de populatie die ze bedient als in het aanbod van activiteiten;
  • Ze zet in op de participatie van kinderen en jongeren, leerkrachten, directie, ouders, partners … De school informeert en raadpleegt de ouders. Ze kan voor hen activiteiten over ondersteuning bij opvoeding, educatie en vrije tijd organiseren.
  • De werking van de school steunt op een multidisciplinaire samenwerking: de partners vormen de ruggengraat van de brede open school. Een doelgerichte aanpak vanuit een gemeenschappelijke visie staat hierbij voorop.
  • De bredeschoolwerking omvat een binnen- en buitenschools leren. Versterking en verbreding van het leren heeft visieontwikkeling, effectmeting en bijsturing als uitgangspunten. Het is van cruciaal belang om na verloop van tijd de resultaten in beeld te brengen.

Wat wil de Vlaamse overheid?

In haar ‘Beleidsnota onderwijs 2014-2019’ schrijft Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits: “Ik wil de ontwikkeling van brede scholen in Brussel en de regierol die de Vlaamse Gemeenschapscommissie daarin opneemt, mee ondersteunen. Door erkende Nederlandstalige kinderopvang en buitenschoolse opvang zoveel mogelijk te integreren in het onderwijs en in de nabijheid aan te bieden, is een directe doorgaande lijn tussen zorg en onderwijs mogelijk. Het biedt de kans aan scholen en zorginstellingen om een antwoord te geven op de grootstedelijke uitdagingen waarmee Brussel geconfronteerd wordt.”

“In de context van de beperkte ruimte in Vlaanderen en een krap overheidsbudget is het van belang om prioriteit te geven aan de (ver-nieuw-)bouw van aanpasbare en multifunctionele gebouwen die ook deels ter beschikking kunnen staan van de lokale gemeenschap en in de vakantieperiodes voor speel-, jeugd- en sportpleinwerking. Ik waak erover dat dergelijke nieuwe gebouwen multifunctioneel zijn en tegemoetkomen aan een aantal noden van het ‘open school’-concept. Niet alleen in functie van nieuwbouw maar ook bij bestaande schoolinfrastructuur zal ik samen met de minister van sport bekijken welke initiatieven er genomen kunnen worden om schoolsport-infrastructuur toegankelijk te maken en efficiënter te gebruiken buiten de schooluren. We besteden ook expliciete aandacht aan de toegankelijkheid van schoolgebouwen.”

Blader door de tijdslijn