Internaten

1 tiener - lokaal - lachen - internaten en opvangcentra - leerplezier - horizontaal.jpg
  • Sinds 1 september 2015 kunnen internen op schoolvrije dagen terecht voor verblijf en begeleiding in acht instellingen van het buitengewoon onderwijs.

  • Binnenkort publiceert het GO! zijn visietekst over het GO! Internaatsaanbod van de toekomst. Daarmee wil het GO! de internaten van het (buiten)gewoon onderwijs een nieuw elan geven.

GO! standpunt Meer info Tijdslijn Praktijkvoorbeelden

Het GO! telt 35 internaten gewoon onderwijs. Daarvan zijn vier tehuizen voor kinderen van wie de ouders geen vaste verblijfplaats hebben, zoals schippers en foorkramers, en één tehuis voor Bijzondere Jeugdzorg. (Het tehuis voor Bijzondere Jeugdzorg behoort met ingang van 1 september 2016 tot Integrale Jeugdhulp en voert dan zijn opdracht uit in samenwerking met Welzijn.) Van die 35 zijn er 22 verbonden aan een school van het gewoon basis- of secundair onderwijs. Die vallen vanuit juridisch standpunt samen met die school, en samen vormen ze één administratief-pedagogische eenheid. De overige 13 internaten zijn autonoom, want ze zijn niet met een bepaalde school verbonden.

Pijnpunt van de internatenwerking is voor het GO! een gebrek aan aangepaste omkadering. Die ontbreekt bijvoorbeeld (nog steeds) in internaten voor gewoon onderwijs die hun internaat ook voor specifieke doelgroepen openstellen.  Voor tehuizen die ook op schoolvrije dagen voorzien in opvang en begeleiding, is wel bijkomende omkadering voorzien.

Het GO! telt 16 internaten die verbonden zijn aan een school voor buitengewoon basisonderwijs (Medisch Pedagogische Instituten) en twee die verbonden zijn aan een school voor buitengewoon secundair onderwijs (IBSO). Daar komt nog één autonoom internaat buitengewoon onderwijs bij. In al deze internaten kunnen leerlingen van het buitengewoon basis- en secundair onderwijs terecht voor verblijf en begeleiding tijdens schooldagen. Ze vormen één pedagogisch-administratief geheel met de school en zorgen op die manier voor continuïteit in het zorgbeleid.

Tot 1 september 2015 organiseerde het GO! verblijf tijdens weekends en vakantiedagen in vier opvangcentra. Internen van de internaten voor buitengewoon onderwijs uit heel Vlaanderen gingen op schoolvrije dagen naar een van deze vier opvangcentra. Dergelijke wekelijkse carrousel bood voor deze internen, vaak met een problematische opvoedingssituatie, weinig of geen kans op een veilige thuishaven. Van een pedagogisch-didactische continuïteit tussen school-internaat-opvangcentrum kwam evenmin veel in huis. Om dit probleem op te lossen gingen acht internaten met permanente openstelling (IPO) van start op 1 september 2015. Deze organisatiestructuur biedt residentieel verblijf aan internen met behoefte aan begeleiding en zorg, zowel op schooldagen als op schoolvrije dagen. De IPO blijven onder het GO! en het personeel valt onder het Decreet Rechtspositie Personeel GO!. De organisatie ervan gebeurt in samenwerking met Welzijn, en ze krijgen hiervoor extra centen. De inspectie Onderwijs-Welzijn evalueert samen hun werking. De (kwaliteits)voorwaarden voor een erkenning binnen de Integrale Jeugdhulp staan in de beheersovereenkomsten. Op dit ogenblik wordt het verblijf op schoolvrije dagen samen met Welzijn georganiseerd. Voor het verblijf op schooldagen gebeurt dat volledig binnen Onderwijs, zoals in de andere internaten van het gewoon en buitengewoon onderwijs van het GO!

 

1 tiener - klas - zingen - buitengewoon onderwijs - leerplezier - horizontaal - attitude (3).jpg
In het internaat staat de leefgroep centraal. Gemeenschappelijke afspraken, studiemomenten en ontspanningsactiviteiten beogen een gevoel van verbondenheid tussen de internen.

De transitiefase duurt drie jaar (tot 31 augustus 2018). In die periode worden de instellingen en hun teams opgeleid en begeleid om op een professionele manier zowel verblijf als contextbegeleiding op te nemen.

Een beheerder leidt de internaten, de leiding van internaten met permanente openstelling (IPO) is in handen van een hoofdopvoeder. De teams bestaan uit administratief en paramedisch personeel, en opvoedend hulppersoneel. In de omgang tussen internaatmedewerkers en internen stelt het GO!  ‘eerbied en respect’ centraal. In het internaat staat de leefgroep centraal en gemeenschappelijke afspraken, studiemomenten en ontspanningsactiviteiten beogen een gevoel van verbondenheid tussen de internen. In de internaten buitengewoon onderwijs is de groep zeer divers. Kleuters vanaf leeftijd van 2,5 jaar tot volwassenen van 21 jaar of ouder. Hun behoefte aan onderwijs en zorg is al even divers: leermoeilijkheden, een (ernstige) mentale beperking, meervoudige handicap, gedrags- en emotionele problemen … Een groot deel van hen is geplaatst door de jeugdrechtbanken of door de Ondersteuningscentra Jeugdzorg wegens een problematische opvoedingssituatie. Dit maakt de opdracht voor de internaatteams bijzonder uitdagend: zorg, begeleiding en opvoedingsondersteuning op maat bieden om de internen mee te nemen in een traject dat perspectief biedt en gericht is op emancipatie.

Om een nieuw elan te geven aan de internaten van het gewoon en buitengewoon onderwijs ontwikkelde het GO! een vernieuwende visie, een toekomstvisie met:

  • een eigentijdse missie van de internaten, waarin vrije keuze en neutraliteit centraal staan;
  • verankering van de internaten in de lokale context;
  • een hedendaagse benadering van de infrastructuur;
  • respect voor de bepalingen van het Kinderrechtenverdrag d.d. 2 september 1990;
  • een duidelijke positionering en profilering van de internaten gewoon en buitengewoon onderwijs binnen het onderwijslandschap;
  • een inclusieve visie op de maatschappij, cf. het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap;
  • waarborgen voor gelijke onderwijskansen.

Deze visie is het resultaat van inspraak en input van alle belanghebbenden in het onderwijs. Het thema werd ook aangekaart tijdens regionale lerende netwerken. Hoe het GO! de krijtlijnen van de vernieuwende visietekst concreet wil maken, wordt integraal beschreven in het document 'Het GO! internaatsaanbod van de toekomst'.

Even terugblikken

Veel Europese landen kennen al heel lang een tradities van kostscholen en internaten. Een kostschool is bijna letterlijk wat het woord zegt: een school waar kinderen of jongeren ook wonen of intern zijn. Een internaat (of pensionaat) is dan een instituut voor kinderen en jongeren, die voor kortere of langere tijd buiten het gezin moeten of willen wonen. Ze worden er gehuisvest zijn en gaan daar of in de buurt naar school. In Vlaanderen worden internaat en school steeds meer van elkaar losgekoppeld. In een internaat verblijven dan leerlingen die op verschillende scholen in de buurt onderwijs volgen. Eten, studeren, zich ontspannen en overnachten doen ze samen in het internaat. Het accent ligt er op wonen en opvoeding, minder op leren. In tegenstelling tot vroeger zijn internaten dan ook al lang geen synoniem meer voor brood-bed-bad. Wat van internaatsopvang verwacht wordt, is niet meer als vroeger, en die verwachtingen veranderen nog voortdurend.

Het GO! wil deze veranderende verwachtingen op de voet volgen, zodat de kwaliteit van het verblijf nog beter wordt. Daarom moet het GO! zijn visie op de internaten geregeld bijsturen. Met het project 'Een visie op het GO! Internaatsaanbod van de toekomst' geeft het GO! zijn nieuwe visie vorm. Dit project kadert in het strategisch plan GO!2020. Eerst wordt in kaart gebracht hoe internaten strategisch belangrijk zijn en wat hun toegevoegde waarde is. Daarna kan de visie op het internaat en het aanbod uitgetekend worden. Eind september 2016 leest u alles over die vernieuwde visie op het GO! internaatsaanbod van de toekomst in een kersverse publicatie.

Wat wil de Vlaamse overheid?

Voor het verblijf op schoolvrije dagen is een samenwerking gestart tussen de domeinen Onderwijs en Welzijn. Aan de basis daarvan ligt een beslissing van de Vlaamse regering. Door die samenwerking staan sinds 1 september 2015 acht instellingen van het buitengewoon onderwijs in voor verblijf en begeleiding van hun internen op schoolvrije dagen. Die instellingen blijven onder de vleugels van het GO!. Ze organiseren residentieel verblijf voor de internen van het buitengewoon onderwijs, die toegeleid worden door de jeugdrechtbank of door de ondersteuningscentra jeugdzorg. Deze maatregel komt tegemoet aan het streven naar eenvoud en eenvormigheid, met respect voor de diversiteit binnen het werkveld (Beleidsnota Onderwijs 2009-2014). De term 'opvang' is vervangen door 'verblijf en begeleiding', en 'opvangcentrum' door 'internaat dat op schoolvrije dagen in verblijf en begeleiding voorziet' (internaat met permanente openstelling of IPO). Het gaat in het besluit enkel om de openstelling van het internaat op schoolvrije dagen. Deze regelgeving is niet van toepassing op de internaatswerking op schooldagen.

Blader door de tijdslijn

Ontdek de praktijkvoorbeelden

samenkoken05.jpg
Internaat koken asielzoekers

Jonge asielzoekers koken op internaat

IMG_4.JPG
Internaat internatendag

GO! internaten vieren samen feest