Onderwijsloopbaanbegeleiding

1 cursist - klas - schrijven -volwassenenonderwijs - leergierig - verticaal - EDM.jpg
  • Het doel van onderwijsloopbaanbegeleiding (OLB) is leerlingen te begeleiden in de uitbouw van hun onderwijsloopbaan en er mee voor te zorgen dat ze de competenties ontwikkelen om hun eigen loopbaan in handen te nemen.

  • Onderwijsloopbaanbegeleiding hoort thuis in de klas- en schoolwerking.

  • Een OLB-beleid met een talent- en competentiegerichte aanpak en aandacht voor contextuele factoren, geeft alle leerling en maximale gelijke kansen om gekwalificeerd uit te stromen.

GO! standpunt Meer info Praktijkvoorbeelden

Voor het GO! betekent onderwijsloopbaanbegeleiding: de leerling, met zijn persoonlijke en contextuele aspecten, versterken bij het maken van keuzes. Dit gebeurt het best binnen een krachtige onderwijsleeromgeving en tijdens zijn leer- en ontwikkelingsproces. Daarbij stuurt de school erop aan dat de leerling zijn talenten, capaciteiten, attitudes, waarden en interesses zo goed mogelijk ontplooit. Dit alles in functie van zijn deelname aan het maatschappelijke leven.

Elke leerling in het GO! is een vip. Dat betekent dat we elke leerling benaderen als unieke persoonlijkheid en waardevol individuen met eigen interesses en talenten. Om die te ontwikkelen moet de focus op groeimogelijkheden liggen. Het GO! maakt er werk van dat iedereen zijn individuele traject leert uitstippelen en zich ervoor verantwoordelijk voelt. In het vormgeven van de onderwijsloopbaanbegeleiding is de leerling de centrale actor. Maar hij staat niet alleen: ook ouders, medeleerlingen, schoolteam, CLB, VDAB … nemen hierin een rol op.

Knipselsprekendebeelden.JPG
quote

Met onderwijsloopbaanbegeleiding wil het GO! de maatschappelijke veerkracht van elke leerling versterken.

Onderwijsloopbaanbegeleiding en al haar dimensies

OLB is een opportuniteit om alle leerlingen meer kansen te bieden. Daarbij vertrekt het GO! van de rol van de school in de samenleving. Daarin hebben we zowel aandacht voor de leerling zelf in zijn context, als voor de schoolcultuur en de onderwijspraktijk. Bijzondere aandacht gaat naar leerlingen bij wie hun sociale achtergrond, leefsituatie, of specifieke onderwijs- en opvoedingsbehoeften hun leerproces bedreigt.

OLB is een proces binnen de levensloopontwikkeling. Dat vraagt gerichte aandacht voor onderwijsloopbaanbegeleiding van een leerling tijdens zijn hele onderwijscarrière. Dit past in een breder perspectief om de leerling zichzelf te laten zijn en hem zich te laten ontwikkelen tot een zo gezond mogelijke, actieve burger. Het GO! wil dat de leerling zich met voldoende zelfvertrouwen kan handhaven als persoonlijke en maatschappelijke omstandigheden wijzigen.

Met OLB wil het GO! de maatschappelijke veerkracht van de leerling versterken. Leerlingen kunnen zelf bijdragen tot de maatschappij, terwijl de maatschappij de leerling op zijn beurt kansen biedt tot zelfontplooiing. De wisselwerking tussen beide bepaalt hoe groot de maatschappelijke veerkracht van de leerling is. Hij of zij moet inzicht hebben in wat hij zelf aan talenten en capaciteiten in huis heeft of kan ontwikkelen. En hij moet inzicht hebben in de kansen die de samenleving hem hiertoe kan bieden, zowel nu als in de toekomst. De samenhang tussen opleiding, arbeid en een leven lang leren is voor elke leerling belangrijk. Een goede voorbereiding hierop is  voor het GO! dan ook een wezenlijk onderdeel van OLB. Daarom heeft het GO! bij de OLB van zijn leerlingen in het keuzeproces aandacht voor:

  1. Zelfconceptverheldering. De leerling leert zichzelf beter kennen: zijn belangstelling, capaciteiten, motieven, waarden en gevoelens, noden en behoeften, fysieke eigenschappen, en gezondheidsaspecten.
  2. Horizonverruiming. De leerling leert welke keuzes hij kan maken qua studies en beroepen, rechten en plichten, levensstijlen, sociale rollen en rolverwachtingen.
  3. Keuzebekwaamheid (ook wel ‘OLB-competenties’). De leerling heeft zicht op de eigen manier van besluitvorming, kan mogelijkheden tegen elkaar afwegen en ziet consequenties van gemaakte keuzes in. Als het moet, kan hij alternatieve keuzes maken.

Voor wie de overstap maakt naar de arbeidsmarkt zijn vijf loopbaancompetenties gewenst: kwaliteitenreflectie, motievenreflectie, werkexploratie, loopbaansturing en netwerken.

Dit keuzeproces wordt beïnvloed door aspecten in de brede context: de verhouding tussen vrije tijd en arbeidstijd, kenmerken van leefgemeenschap en cultuur, de sociaaleconomische status, … Het is van belang dat de leerling inzicht krijgt in die invloed, maar even goed in de invloed van aspecten in de nauwe context: thuis/ouders, familie/kennissen, vrienden/peers, school/ verenigingsleven … Als een leerling deze competenties verwerft, komt hij tot zelfsturing. En dan kan hij bewust reageren op keuzesituaties en veranderingen gedurende zijn loopbaan.

OLB en zorgcontinuüm

Ook binnen OLB wordt gewerkt vanuit een zorgcontinuüm. Daarin is de brede basiszorg op school (fase 0) van essentieel belang. Hoe beter die brede basiszorg is uitgebouwd, hoe groter de kans dat ze tegemoetkomt aan de onderwijs- en opvoedingsbehoeften van de leerlingen. Hoe groter de kans ook dat de zorg voor een leerling niet moet worden verhoogd of uitgebreid. Daarom gaat het GO! uit van een proactieve groepsgerichte aanpak, met aandacht voor de individuele behoeften van een leerling. De brede basiszorg omvat onder meer: het evaluatiebeleid op school, attitudes van leerkrachten die de leerling stimuleren om zijn talenten te ontdekking en ontwikkelen, en de manier waarop onderwijs wordt georganiseerd.

In de verhoogde zorg (fase 1) kan een meer gerichte of individuele aanpak een oplossing bieden voor leerlingen met gewenste extra ondersteuning. Om het keuzeproces te ondersteunen is er een uitgebreid instrumentarium voor leerkrachten, leerlingen of hun ouders. In de uitbreiding van zorg (fase 2) kan het CLB ingaan op een zorgvraag van een school, leerling of ouders. Hier start het CLB het proces van de handelingsgerichte diagnostiek. Voor alle leerlingen in uitbreiding van zorg worden de onderwijs- en opvoedingsbehoeften zo goed mogelijk vastgesteld. Op deze manier worden de randvoorwaarden ontwikkeld om de leerling maximale slaagkansen te bieden, binnen een zorgcontinuüm. Daarin werken school en CLB samen aan de hand van de uitgangspunten van het handelingsgericht werken (HGW).

OLB en maatschappelijke evoluties

Door de snelle maatschappelijke veranderingen zijn er onder meer wisselende competentiebehoeften en is flexibiliteit nodig. Het verband tussen studierichting/diploma en beroep is veel losser. Daarom focussen scholen op competentieontwikkeling via een aanpak die leidt tot veranderingsbekwaamheid. Het CLB ondersteunt de school hierbij en richt zich bijkomend op de begeleiding van individuele leerlingen.

OLB staat niet op zich. Keuzes in het kader van het programmatiebeleid op het niveau van de scholengemeenschap, het evaluatiebeleid in scholen, professionalisering van leerkrachten, het omgaan met outputresultaten ... zijn er onlosmakelijk mee verbonden.

Onderwijsloopbaanbegeleiding is een opportuniteit om alle leerlingen meer kansen te bieden.

quote
MaartenF.jpg

OLB en onderwijsniveaus

OLB veronderstelt een niveau-overstijgende aanpak met aansluiting tussen de onderwijsniveaus. Het GO! wil continuïteit nastreven door een gelijkgerichte aanpak, geïntegreerd in alle lessen met continue aandacht voor leerlingspecifieke keuzes. Concreet: keuzesituaties inbouwen via werkvormen zoals hoekenwerk, coöperatief leren, en begeleid zelfstandig leren, inspelen op de verschillende interesses van leerlingen via differentiatie enzovoort. Keuzebegeleiding kan ook via reflectiemomenten in de klas over keuzesituaties.

Het GO! gaat ervan uit dat zijn leerlingen ook buiten het onderwijs heel wat leerervaringen kunnen opdoen tijdens (in)formele leermomenten. Ook deze leerervaringen erkennen en valoriseren we bij de begeleiding van onze leerlingen. De leerling kan al vanaf het basisonderwijs bijvoorbeeld een groeiboek of portfolio bijhouden met zijn ervaringen en relevante gegevens.

OLB wordt gedragen door veel actoren, die elk hun bijdrage leveren. Het GO! vindt ondersteuning en professionalisering van deze verschillende actoren van belang, zodat zij de vereiste capaciteiten kunnen ontwikkelen.

OLB en brug van secundair naar hoger onderwijs

Een degelijke OLB houdt in dat de leerling over alle mogelijke middelen en informatie beschikt in eigen beheer. Daardoor kan hij een relevante vrije studiekeuze maken, zonder sturing. Zo moet een oriënteringsproef ingebed zijn als een oriënteringsmoment in een traject van OLB. Een vrijwillig oriënteringsmoment kan in de derde graad secundair onderwijs een reflectie zijn op verworven competenties, interesses en contextuele factoren, die een leerling helpt in zijn keuzeproces. Het resultaat van deze oriëntering geeft ook aan welke competenties een leerling nog moet verwerven en welke contextuele voorwaarden moeten worden vervuld. Om de evolutie te monitoren kan dit proces op een later tijdstip opnieuw doorlopen worden. Op deze manier kan een leerling tot zelfevaluatie komen, waarbij hij al dan niet begeleiding en ondersteuning door school en/of CLB kan vragen. Het GO! pleit voor een vrijwillig initiatief om de collectieve druk te vermijden en om de geboden OLB zichtbaar te maken. Op die manier ervaren leerlingen deze zelfevaluatie als zinvol voor hun eigen toekomstbepaling of levensloopontwikkeling.

Het GO! ziet een niet-bindende proef niet als sluitstuk van het studiekeuzetraject. Dit houdt immers het risico in dat dit toch als een element in een eventuele ontrading kan worden gebruikt. De stap naar voorselecteren is dan niet ver weg.

Even terugblikken

Hoe onderwijsloopbaanbegeleiding tot nu toe werd ingevuld, dat bepaalden de opeenvolgende evoluties in onze maatschappij. Zo evolueerden we van studie- en beroepskeuze naar levens- en loopbaankeuze. De termen loopbaanleren en onderwijsloopbaanbegeleiding deden hun intrede. Advies en oriëntering op scharniermomenten in de onderwijsloopbaan maakten plaats voor keuzebegeleiding of beslissingsondersteuning met aandacht voor een leven lang en levensbreed leren. De school – en ook de centra voor deeltijds en volwassenenonderwijs – werd steeds meer verantwoordelijk voor de begeleiding. Het CLB ondersteunt de school daarin. Daarnaast begeleidt het samen met alle betrokken actoren ook leerlingen, voor wie een keuze maken en realiseren moeilijk is.

Wat wil de Vlaamse overheid?

De activiteiten binnen het domein Onderwijsloopbegeleiding dragen bij tot het welbevinden van leerlingen, nu en in de toekomst. Dat stelt het decreet CLB van 1998. Op die manier wordt de basis gelegd van alle leren, ontwikkeling en maatschappelijke participatie. Het decreet maakte niet duidelijk wat een CLB nu precies deed. Daarom werd in een Besluit van de Vlaamse Regering vastgelegd wat de operationele doelstellingen van de CLB's zijn.

Onderwijsloopbaanbegeleiding is een proces binnen het hele onderwijscurriculum. Het is een vast deel van de leerlingbegeleiding en van toepassing op alle onderwijsniveaus. Een nieuw decreet voor de CLB's is in ontwikkeling.

Ontdek de praktijkvoorbeelden

1b_wordt_1ok_b.png
flexibele leertrajecten onderwijsloopbaanbegeleiding onderwijs op maat kwaliteitszorg welbevinden

1 B wordt 1 OK - leerlingen op maat begeleiden met flexibele leertrajecten

olb-tweedaagse_aangepast.jpg (1) (1)
Gelijke kansen Onderwijsloopbaanbegeleiding CLB

Kansen creëren voor elke leerling in het GO!

verpleegsters.png
Brede open school Kwaliteitszorg Secundair onderwijs Zorg Onderwijsloopbaanbegeleiding

Snuffelen aan je droomjob