Volwassenenonderwijs

1 cursist - lokaal - lachen - volwassenenonderwijs - sociaal - horizontaal - JD.jpg
  • Volwassenenonderwijs staat voor gelijke onderwijskansen en maximale talentontplooiing.

  • Een centrum voor volwassenenonderwijs is de spil voor onderwijs na een eerste schoolloopbaan.

  • Op het vlak van pedagogische begeleiding zet het volwassenenonderwijs blijvend in op samenwerking.

GO! standpunt Meer info Tijdslijn Praktijkvoorbeelden

Gelijke onderwijskansen en talentontplooiing

Het GO! wil in het volwassenenonderwijs blijvend inzetten op algemene vorming, op kwalificaties verwerven en op een tweede kans. Dat zijn de drie hoekstenen uit het decreet van 2007.

Gelijke onderwijskansen en het ontwikkelen van zoveel mogelijk talenten zijn de kern van het pedagogische project van het GO!. Dankzij het volwassenenonderwijs zijn cursisten beter inzetbaar in de samenleving en bovendien nemen ze er actiever deel aan. En de kans dat ze erin slagen om werk te vinden is groter. Ten slotte en niet minder belangrijk: volwassenenonderwijs zorgt voor (meer) zelfontplooiing, persoonlijk welbevinden en sociale inclusie.

Centra voor volwassenenonderwijs: sterke troeven

Voor onderwijs na een eerste schoolloopbaan is een centrum voor volwassenenonderwijs voor het GO! dé plek waar iemand steeds opnieuw aansluiting kan vinden bij de maatschappij. Bovendien komt een leven lang leren steeds meer op de voorgrond, omdat we langer leven en kennis snel evolueert. Het in het volwassenenonderwijs ontwikkelde typische organisatiemodel is lovenswaardig. Het heeft sterke troeven: een fijnmazig en laagdrempelig aanbod, flexibele leertrajecten, een modulair opleidingsaanbod, benadering op maat van een volwassen lerende, én gemotiveerde lesgevers met voeling met de praktijk.

Het GO! telt 28 CVO's verspreid over heel Vlaanderen. Die zijn goed voor een marktaandeel van bijna 34% van alle cursisten in het volwassenenonderwijs, hoger beroepsonderwijs en de specifieke lerarenopleiding.

Het GO! kiest uitdrukkelijk vanuit zijn pedagogische project voor levenslang leren binnen de structuur van een scholengroep. Binnen het GO! loopt op dit moment het project 'bestuurlijke optimalisatie'. Bij deze oefening wordt een-op-een-relatie tussen het CVO en de scholengroep nagestreefd. Het GO! streeft op termijn naar een CVO in elke scholengroep. Binnen deze context moet de toegang tot het aanbod laagdrempelig blijven. Let wel, didactisch niet optimaal uitgeruste vestigingsplaatsen behouden is niet zinvol. En binnen dit verhaal wil het GO! de mogelijkheden van blended learning bekijken. Hierbij wordt face-to-face onderwijs aangevuld met allerlei andere onderwijsvormen, zoals computerondersteunend leren.

De grenzen van de dertien werkingsgebieden, die nu gelden, werken belemmerend voor het GO! en staan haaks op de structuur van de scholengroepen. Regiovreemde vestigingsplaatsen overhevelen kan momenteel niet. Dat verhindert dat een centrum echt optimaal functioneert en het bevordert een mogelijke herschikking van het onderwijsaanbod niet. Herstructureringen die er toe doen moeten op korte termijn mogelijk worden via de regelgeving. Wil een CVO de kernopdrachten realiseren, dan is nu een schaalgrootte van minimum 360.000 lesurencursist aangewezen. Elk CVO is ertoe gedwongen om de beschikbare middelen efficiënter aan te wenden en doordacht samen te werken, over de scholengroepen heen. Dat komt door onder meer de budgettaire context, het discours over de Europese dienstenrichtlijn en maatschappelijke uitdagingen. Om comfortabel, professioneel en toekomstgericht te kunnen werken realiseert een CVO bij voorkeur een groter aantal lesuren per cursist.  Echter, er is de huidige inplanting van de centra in de scholengroepen. Daarom kiezen we op korte termijn voor samenwerking tussen de centra, in de geest van schaalvergroting.

Eigen competenties na een eerste schoolloopbaan uitbreiden, daartoe moet iedereen de kans krijgen in het volwassenenonderwijs.

quote
1 cursist - lokaal - lachen - volwassenenonderwijs - zelfvertrouwen -  horizontaal - EDM.jpg

Samenwerking met perspectief

De consortia volwassenenonderwijs zijn weggevallen. Daardoor is er ruimte voor sterke horizontale verbindingen tussen de centra van het GO!. Die samenwerking kan leiden tot meer efficiëntie, een betere kwaliteit en professionalisering. Lerende netwerken, de uren- en puntendatabank zijn voorbeelden van goede praktijk om de samenwerking te bevorderen.

Netoverstijgende samenwerking is nog steeds relevant, in het bijzonder met de centra van het officieel gesubsidieerd onderwijs. Binnen deze context wenst het GO! echter geen bijkomend bestuursniveau in de vorm van een rechtspersoon. En ook geen verregaande vorm van samenwerking die de bevoegdheden van het GO! als inrichtende macht inperkt. Voor het GO! doet dit afbreuk aan zijn pedagogische project dat expliciet niet beperkt wordt tot het leerplichtonderwijs.

Daarnaast zijn partnerschappen met andere spelers binnen de volwasseneneducatie aangewezen: CBE, sociaal-cultureel volwassenenwerk en Socius, VDAB, Syntra, het bedrijfsleven, hogescholen, enzovoort. En er zijn nog steeds de talrijke convenanten tussen het volwassenenonderwijs en diverse beroepsssectoren in het kader van werkplekleren en stageplaatsen.

Het GO! biedt onderwijs aan van kinderdagverblijf tot een leven lang leren vanuit een sterk pedagogisch project en een heldere visie. Een goede afstemming en vlotte doorstroming zijn cruciaal. Alleen dan krijgt elke lerende de beste kansen op onderwijs en ontwikkeling. Hiervoor is de scholengroep de hefboom bij uitstek en die moet op zijn beurt de centra versterken. Concreet zien we kansen in tastbare samenwerking tussen de verschillende onderwijsniveaus en -vormen.

Bij de ontwikkeling van domein- en campusscholen in scholengemeenschappen moet het studieaanbod volwassenenonderwijs mee in rekening gebracht worden. Daartoe zijn de integraalplannen een gepast instrument.

Bruggen slaan tussen verschillende onderwijsniveaus en -vormen en de samenwerking versterken tussen het volwassenenonderwijs, het voltijds secundair onderwijs en Leren & Werken (DBSO) wordt een uitdaging voor de scholengroepen. Loopbaanontwikkeling, en leeradvies en -oriëntering worden hierbij belangrijke opdrachten.

En de centen?

Een aantal verschuivingen in het financieringssysteem dringen zich op, zoals een aanpassing van de financiering in het bijzonder voor ondersteuning en beleidsvoering. Ook de omkadering voor het onderwijzend personeel moet anders berekend worden. Het GO! verkiest een structurele financiering boven een doorgedreven projectfinanciering.

Ook de toepassing van de jaarlijkse groeinorm bemoeilijkt een degelijke werking van de centra.  Dit moet opnieuw bekeken worden en dat geldt ook voor de groeinorm in het HBO5.

Voor de uitbouw van een slagkrachtig CVO is de vrije aanwending van de middelen door het centrum belangrijk. Hoe met de omkadering wordt omgegaan moet blijken uit het beleidsplan van het CVO. De overheid voert hier controle op uit mét aandacht voor zo weinig mogelijk planlast.

Inschrijvingsgeld

Het GO! wil dat het overheidsbeleid billijk is bij het bepalen van welke doelgroepen vrijstelling van inschrijvingsgeld krijgen. Bovendien moet dit beleid de aandacht voor het werken met kansengroepen ondersteunen.

Infrastructuur

Binnen (alleen) de infrastructuur van het dagonderwijs kunnen de centra hun opdracht niet langer waarmaken. Het GO! verwacht dat de overheid de CVO's opneemt in de berekening van de middelen voor infrastructuur in het onderwijs, en hiervoor de nodige budgetten vrijmaakt. De overheid verbond zich hier immers reeds formeel toe in 2007.

Binnen de scholengroepen moet voor huisvesting maximaal ingezet worden op  samenwerking. De integraalplannen zijn hiertoe het instrument bij uitstek.

Personeel

Een aantal knelpunten verhindert momenteel een goed personeelsbeleid. De problematiek van de boventalligheid als gevolg van de vaste benoeming of de verlofregeling voor administratief medewerkers springen in het oog. Een ander probleem vormen bijvoorbeeld de beperkte opdrachten in het volwassenenonderwijs. Hierdoor is het soms moeilijk om leerkrachten een fulltime lesopdracht aan te bieden.

Het GO! vindt een hertekening van de lerarenloopbaan en introductie van de jaaropdracht belangrijk als probleemoplossende hefbomen. Daardoor kan het opleidingsaanbod efficiënter en effectiever en kan de uitwisseling van personeel tussen de onderwijsniveaus en -vormen makkelijker worden.

Binnen een context van grotere scholengroepen bestaat de kans dat het centrumbestuur (meer) zelf  het boventallige personeel zal moeten herplaatsen. Boventalligheid mag onderwijsinhoudelijke vernieuwing echter niet in de weg staan. Met het oog op het behoud van de nodige flexibiliteit pleit het GO! daarom voor een maximumpercentage – richtcijfer 75% – aan vaste benoemingen in het volwassenenonderwijs.

quote icoon

Het GO! biedt onderwijs aan van kinderdag verblijf tot een leven lang leren vanuit een sterk pedagogisch project en heldere visie.

Over de netten heen?

Een ferme inkrimping van extra ondersteuningsmiddelen volwassenenonderwijs heeft de typerende netoverstijgende samenwerking zwaar onder druk gezet. Niettemin opteert het GO! voor een blijvende samenwerking op het vlak van  pedagogische begeleiding en die te versterken rond thema’s. Een van die thema's is voor het GO! het volwassenenonderwijs. De deelthema's waar het GO! via samenwerking wil op inzetten: curriculumontwikkeling, elders verworven competenties, onderwijs aan gedetineerden, afstandsleren, e-leren & gecombineerd onderwijs, én geletterdheid.

Wat met kwaliteitscontrole?

De externe kwaliteitscontrole binnen de SLO en het HBO moet getuigen van zin voor realiteit. De huidige deadline voor het indienen van de Toetsen Nieuwe Opleiding is niet haalbaar. Voor die  inspanningen moet de overheid  middelen voorzien, zowel personeel als centen.

Voor het GO! moet externe kwaliteitscontrole voor het secundair volwassenenonderwijs gericht zijn op ontwikkeling en constructieve input. Maar ook niet bestraffend en niet betalend. En wat gericht moet zijn op output moet op maat van het volwassenenonderwijs.

Het GO! onderschrijft de intentie van minister Crevits om het interne kwaliteitsbeleid van een centrum centraler te stellen in de externe kwaliteitsbewaking van het onderwijs. Maar databundels die de overheid in dit verband aanreikt, moeten eveneens beschikbaar zijn voor het volwassenenonderwijs.

Voor het GO! is een realistisch geheel van systemen voor/binnen een centrum de voornaamste bekommernis.

1 cursist - klas - lachen - volwassenenonderwijs - diversiteit - horizontaal.jpg
quote

Partnerschappen met andere spelers binnen de volwasseneneducatie is aangewezen.

Nederlands als Tweede Taal

Voor NT2-onderwijs staan in de beleidsnota Onderwijs vier beleidsintenties:

  1. Middelen voor de organisatie van het aanbod komen onder het beheer van de minister bevoegd voor inburgering;
  2. Privatisering van het aanbod voor het 'opvullen van hiaten en problemen in het aanbod';
  3. De Huizen van het Nederlands komen onder het Agentschap voor Integratie en Inburgering;
  4. De Huizen van het Nederlands worden bevoegd om het taalniveau Nederlands te attesteren.

Het GO! is alert voor de manier waarop deze beleidsintenties mogelijk uitgevoerd worden. In elk geval moet voor het GO! de bevoegdheid over de organisatie van NT2 integraal onder het beleidsdomein Onderwijs blijven ressorteren.

Wat met HBO5?

Het HBO5 is een aanbod beroepsgericht hoger onderwijs in hogescholen, CVO's en instellingen voor voltijds secundair onderwijs. De verdere ontwikkeling van het HBO5 krijgt weinig aandacht in de Beleidsnota Onderwijs 2014-2019. De onderwijsvorm wordt op geen enkele manier meegenomen binnen het luik ‘Talenten van elke lerende ten volle ontwikkelen’. Wel geeft de minister aan de verschillen tussen de drie types instellingen op het vlak van personeelsregelgeving, studentenvoorzieningen, examenbetwistingen en studiegelden te willen wegwerken. Ze zegt ook dat ze het financieringssysteem voor HBO5 wil herbekijken.

Voor het GO! blijft HBO5 bijzonder veel te betekenen voor toeleiding naar de arbeidsmarkt, efficiënte doorstroming naar hoger onderwijs en het verhogen van het kwalificatieniveau.

De lerarenopleiding

Bij de specifieke lerarenopleiding (SLO) gaat het GO! voor continuïteit in de lerarenopleiding in het volwassenenonderwijs, en voor samenwerking binnen het hoger onderwijs met de universiteiten en de publiekrechtelijke hogescholen.

Even terugblikken

Hoe het volwassenenonderwijs georganiseerd wordt, is sinds 2007 door het decreet van 15 juni 2007 meer geregeld dan voordien. Inmiddels is dat decreet reeds grondig gewijzigd. Zo was er de afschaffing van de 13 consortia – dat zijn werkingsgebieden – volwassenenonderwijs. Regionale samenwerking tussen de centra voor volwassenenonderwijs (CVO) en de centra voor basiseducatie (CBE) werd belangrijk. Ook de wijze waarop het hoger beroepsonderwijs (HBO5) georganiseerd wordt vraagt om een algemene visie op het beleid voor volwassenenonderwijs. Een nieuwe decretaal kader dringt zich op.

Wat wil de Vlaamse overheid?

Je competenties na een eerste schoolloopbaan uitbreiden, verdiepen en verbreden. Daartoe moet iedereen de kans krijgen via het volwassenenonderwijs. Dat stelt ook de Beleidsnota Onderwijs 2014-2019. Hierbij wordt vooral gemikt op groepen in de samenleving voor wie extra ondersteuning in de zoektocht naar werk nodig is. Om de middelen weloverwogen aan te wenden, moeten de instellingen voor volwassenenonderwijs meer slagkracht en autonomie verwerven. Daarvoor moeten ze bij hun organisatie inzetten op schaalvergroting. Voor Nederlands tweede taal (NT2) en de Specifieke lerarenopleiding (SLO) staan in de Beleidsnota een aantal mogelijke beleidsmaatregelen die voor het volwassenenonderwijs wel eens zeer ingrijpend zouden kunnen zijn. Een reden te meer voor het GO! om de behoefte aan het bepalen van zijn visie hierop aan te scherpen.

Blader door de tijdslijn

Ontdek de praktijkvoorbeelden

klaarvoordearbeidsmarkt05.jpg
Volwassenenonderwijs Arbeidsmarkt Knelpuntberoepen

Klaar voor de arbeidsmarkt

hotspot02.jpg
Brede open school Ondernemingszin en ondernemerschap Open leercentrum Volwassenenonderwijs

Nieuwe hotspot voor onderwijs en bedrijfsexpertise

video play knop Knipsel.JPG
Video Open leercentrum Volwassenenonderwijs

Transformeer jezelf