Actief burgerschap

GO-76.jpg
  • Ons pedagogisch project (PPGO!) wil kinderen en jongeren laten ontdekken dat er geen universele waarheid is om filosofische, ideologische en godsdienstige vragen te beantwoorden.

  •  In het GO! krijgt iedereen de vrijheid om zelf keuzes te maken en kritisch te zijn.

  • Het PPGO! zegt dat we ondanks verschillende opvattingen en de superdiversiteit in onze scholen en samenleving vooral met elkaar moeten leren samenleven.

GO! standpunt Meer info Tijdslijn Praktijkvoorbeelden

Het lidmaatschap van een samenleving noemen we burgerschap. Burgerschap gaat o.a. over:

  • Democratie, waarin een samenleving positief omgaat met haar burgers, ondanks tegengestelde belangen en machtsverhoudingen;
  • Participatie, die van de burger een grote betrokkenheid en engagement bij de samenleving vraagt;
  • Identiteit, die de wisselwerking tussen de vrijheid van het individu en zijn omgeving aanspreekt.

Op al deze domeinen, maar zeker ook op het domein van het persoonlijke leven, willen we onze leerlingen leren samenleven, zodat ze zich ontwikkelen tot actieve burgers. We brengen hen de basiswaarden van de democratische samenleving bij.

GO-31.jpg
quote

Actief burgerschap moet in onze scholen systematisch en gestructureerd aan bod komen, zowel in het basis- als het secundair onderwijs.

— Raymonda Verdyck

Wat is actief burgerschap voor het GO!?

Burgerschap is een moeilijk begrip. Want hoe doe je dat, actieve burgers vormen? En hoe bepaal je wat een actieve burger is? Voor het GO! bestaat actief burgerschap uit:

  • Participeren aan de gemeenschap;
  • Weten wat goed is voor de gemeenschap;
  • Je rechten én plichten kennen en ernaar handelen;
  • Op een harmonieuze manier met elkaar omgaan, communiceren en samenwerken;
  • Opkomen voor je medeburgers
  • Je eigen mening op een niet relatieverstorende, respectvolle manier uiten;
  • Jezelf kunnen zijn met respect voor de identiteit van anderen, zonder onderscheid van ras, kleur, geslacht, geaardheid, taal, levensbeschouwing of geloof, politieke overtuiging of sociale afkomst,…

Hoe kan je omgaan met actief burgerschap op school?

Scholen die werken aan actief burgerschap doen dit op de manier die het best past bij hun visie op onderwijs, hun leerlingenpopulatie, de schoolcontext en de mate van leraren- en leerlingenparticipatie. Burgerschapseducatie op school betekent dat leerlingen:

  • Zich grondig informeren over democratische begrippen zoals rechtvaardigheid, gelijkheid, vrijheid en gezag;
  • Zich inleven in, discussiëren en debatteren over dit onderwerp;
  • Kritisch denken over hun eigen rol in de maatschappij;
  • Al doende leren wat het betekent om een actieve burger te zijn;
  • Mee participeren in het schoolbeleid;
  • In hun leraren en andere personeelsleden rolmodellen vinden, die zelf democratisch handelen en participatie en kritisch onderzoek stimuleren.
1 kind-klas-basisonderwijs-horizontaal-JD-hand opsteken.jpg
quote

Het GO! lanceerde voor alle scholen de Burgerschapsbooster, uniek in Vlaanderen.

Burgerschapseducatie is voor het GO! momenteel geen vak apart. Het zit in de vakoverschrijdende eindtermen, maar komt niet in alle vakken expliciet aan bod. Dat willen we in de toekomst graag veranderen. Momenteel wordt er een nieuwe leerlijn burgerschap uitgewerkt. “Actief burgerschap moet in onze scholen systematisch en gestructureerd aan bod komen”, zegt afgevaardigd bestuurder Raymonda Verdyck. “Zowel in het basis- als het secundair onderwijs.”

In januari 2017 start het GO! een pilootproject met een vak burgerschap in een aantal secundaire scholen.

Op 1 september 2016 werd voor alle scholen wel al de Burgerschapsbooster gelanceerd. De Burgerschapsbooster is een online bevraging voor leerlingen van de derde graad (buitengewoon) basisonderwijs, alle graden en onderwijsvormen van het (buitengewoon) secundair onderwijs en het deeltijds kunstonderwijs. De booster peilt aan de hand van een reeks stellingen bij leerlingen naar hun opvattingen en gedragingen m.b.t. burgerschap. Scholen die deelnemen, ontvangen een persoonlijk feedbackrapport op basis waarvan ze een vervolgtraject kunnen kiezen om bepaalde componenten die in die bevraging aan bod komen te versterken, zoals wereldburgerschap, engagement, democratie op school en duurzaamheid.

Samenleven in onze maatschappij is niet vanzelfsprekend. Ze is de laatste decennia complexer geworden en evolueert voortdurend. Er bestaat ook een grotere diversiteit en een toenemende individualisme. Dat zorgt ervoor dat jongeren zich minder betrokken voelen. Leren samenleven vraagt van hen een serieuze inspanning. De school kan het verschil maken door te focussen op burgerschap en jongeren zo te ondersteunen in hun groeiproces. De verantwoordelijkheid om van leerlingen actieve burgers te maken, ligt natuurlijk niet bij de scholen alleen. Toch kunnen ze wel proberen om leerlingen te sensibiliseren en hen zover te krijgen om actieve (wereld)burgers te worden.

Wat wil de Vlaamse overheid?

De leergebied- en vakoverschrijdende eindtermen en ontwikkelingsdoelen zijn doelstellingen die niet bij een bepaald vak horen, maar in alle vakken samen kunnen worden bereikt. In de praktijk betekent dit vaak dat niemand er de volle verantwoordelijkheid voor opneemt, ook omdat scholen geen resultaatsverplichting hebben.

Minister van Onderwijs Hilde Crevits wil burgerschap in de toekomst explicieter aan bod laten komen op school. Dit door het thema duidelijker deel te laten uitmaken van de eindtermen van de vakken geschiedenis, Nederlands, Project Algemene Vakken en levensbeschouwelijke vakken.

Voor het GO! mag burgerschap zelfs nog uitgebreider aan bod komen, zowel in het basis- als het secundair onderwijs.

Blader door de tijdslijn